इराणकडून तेल पुरवठा बंद, जगावर संकट! होर्मुझमधून जाणारे जहाज पेटवून देण्याची धमकी

अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेला संघर्ष शिगेला पोहचला आहे. इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सनी सोमवारी एक मोठी घोषणा केली. त्यांनी सांगितले की होर्मुझची सामुद्रधुनी जहाजांसाठी बंद करण्यात आली आहे. इराणच्या सरकारी माध्यमांनी वृत्त दिले आहे की, त्यातून जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या जहाजाला पेटवण्यात येईल. हा निर्णय इराण आणि अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील सुरू असलेल्या युद्धातील एक मोठे पाऊल आहे, ज्यामुळे जागतिक तेल व्यापारासंबंधी मोठं संकट उभ राहिलं आहे.

जहाज पेटवण्याचा इशाराइराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) चे वरिष्ठ सल्लागार ब्रिगेडियर जनरल सरदार इब्राहिम जबरी यांनी ही घोषणा केली. ते म्हणाले, "होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद आहे. जर कोणी तेथून जाण्याचे धाडस केले तर रिव्होल्यूशनरी गार्ड आणि नौदलाचे कर्मचारी त्या जहाजांना पेटवतील. अमेरिका-इस्रायली संयुक्त हल्ल्यात इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी मारले गेल्यानंतर हा इशारा देण्यात आला आहे. तेव्हापासून मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अधिक बिघडली आहे.

तेव्हा 6 टक्क्यांनी तेलाच्या किंमती वाढल्याहा पर्शियन आखाती प्रदेशातील एक अरुंद मार्ग आहे, जो जगाला 20 टक्के पुरवठा करतो. सौदी अरेबिया, कुवेत, इराक, कतार, बहरीन, युएई आणि इराणमधील तेल आणि गॅसची जहाजे त्यातून जातात. यातील बहुतेक पुरवठा आशियासाठी, विशेषतः चीनसाठी केला जातो. ही सामुद्रधुनी त्याच्या सर्वात अरुंद बिंदूवर अंदाजे 33 किलोमीटर रुंद आहे आणि पर्शियन आखाताला ओमानच्या आखाताशी जोडते. इराण आणि ओमान पाण्यावर नियंत्रण ठेवतात, परंतु हा एक आंतरराष्ट्रीय जलमार्ग मानला जातो, जिथून जहाजांना जाण्याचा अधिकार आहे. दुबईसारखी ठिकाणे त्याच्या अगदी बाहेर आहेत. जर येथे वाहतूक थांबवली गेली तर तेलाच्या किमती गगनाला भिडू शकतात. यापूर्वी, फेब्रुवारीमध्ये, लष्करी सरावांदरम्यान इराणने काही भागात वाहतूक रोखली होती, ज्यामुळे तेलाच्या किमती 6 टक्क्यांनी वाढल्या होत्या. इराणने अनेक वेळा हा मार्ग बंद करण्याची धमकी दिली होती, परंतु १९८० च्या टँकर युद्धापासून तो कधीही पूर्णपणे बंद केलेला नाही. त्यावेळी इराण आणि इराकने जहाजांवर हल्ला केला होता.

तज्ज्ञांचं म्हणण काय?जगभरातील तज्ज्ञ पुढे काय होईल याचा विचार करत आहेत. तेल पुरवठ्यातील व्यत्ययाचा आशियाई बाजारपेठांवर विपरीत परिणाम होईल. सौदी अरेबिया आणि युएईकडे काही पाइपलाइन मार्ग आहेत जे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाऊ शकतात, परंतु बहुतेक तेलासाठी दुसरा कोणताही मार्ग नाही. यूएस एनर्जी इन्फॉर्मेशन अॅडमिनिस्ट्रेशनच्या मते, तिथून येणारे बहुतेक तेल इतरत्र वाहून नेले जाऊ शकत नाही.

2026-03-03T08:47:02Z